Michel Bizet

Psychanalyste - Conseiller en santé mentale

October 2019

Le profil d'un pervers narcissique

Les manipulateurs ou pervers narcissiques sont un peu partout. En couple, au travail, en famille: ça peut être un conjoint, un ami, un proche, un patron, un membre de la famille… Ils paraissent sympathiques et adorables, mais ils sont plutôt réservés; ils ont tout pour plaire à tout le monde grâce à leur charme et leur flatterie.

Toutefois le contact avec ces personnes peut se révéler dévastateur dû au caractère toxique de leur rapport aux autres: malaise, culpabilisation et dévalorisation sont les symptômes les plus alarmants d’une telle fréquentation. Ces personnes atteintes de cette pathologie ont un seul but: en écrasant notre personnalité, ils se sentent supérieurs. Mais quels sont les signes révélateur d’une telle personne toxique ?

Tout d’abord, le pervers narcissique n’a jamais tort. Les phrases récurrentes “je n’ai jamais tort!” ou “j’ai toujours raison!” sont un indice indéniable de ce type de personnalité. En même temps, le pervers narcissique cherche à tout prix à éviter les conflits pour donner toujours la meilleure image de lui et afin de ne jamais révéler sa culpabilité, il la fait porter à quelqu’un d’autre.

Nous pourrions évoquer le terme de “double personnalité” pour ce genre de trouble de la personnalité. En effet, le pervers narcissique ne refoule jamais ses pulsions de peur qu’il ait à subir une souffrance morale profonde. Pour se débarrasser de toute culpabilité, par le biais de “l’identification projective”, rejette sa faute sur l’autre et passe pour la victime, pour celui qui souffre à cause des choses qu’il a subies par son conjoint, son ami, ses proches etc et garde toujours la meilleure image extérieure de lui.

Mais la meilleure arme du pervers narcissique, c’est la parole; détournée, contournée, malmenée. Ainsi, le langage sert-il d’instrument privilégié du manipulateur non seulement pour avoir l’impression du contrôle sur les autres, mais aussi pour se valoriser à l’infini.
Dans ce sens-là, le pervers narcissique a un autre outil plus dévastateur: il doit rabaisser l’autre pour se valoriser car le terme narcissique implique l’amour démesurée que l’on porte pour soi. Il essaie de collectionner de beaux objets ou entretenir des relations avec des personnes très séduisantes dans un but purement pervers: donner l’impression qu’il est très important. Il acquiert ainsi un pouvoir et une importance vis-à-vis des autres car sa victime, rabaissée, culpabilisée et contrôlée, semble être complètement dérangée dans son entourage.

La victime “dérangée” doit être également isolée pour être mieux contrôler. Si la victime reste sous l’emprise du pervers narcissique pour très longtemps, elle lui est très difficile de prendre conscience de la situation anormale et a des difficultés à rompre le lien de subordination perverse qui lui a été infligé.

Toutefois, le caractère éphémère du pouvoir exercé sur la victime est une source d’angoisse pour le pervers narcissique qui essaie à tout prix à dévaloriser davantage sa victime et à rejeter la faute sur elle de peur d’être abandonné.

Enfin, le meilleur moyen pour arriver à ses fins, c’est la diversion: en se servant d’une tierce personne (ou de plusieurs personnes de son entourage), il commence à dénigrer sa victime se mettant ainsi à l’abri et gardant en même temps la meilleure image extérieure de lui.
Bref, pour sortir de son emprise, nous pouvons nous servir de plusieurs conseils des psychanalystes et psychologues renommés se mettant d’accord sur les points suivants:

- renouer avec vos proches en leur expliquant les événements
- arrêter de se justifier même devant tout le monde car le pervers narcissique se sent toujours en position de force
- oser le détester car ce deuil peut être salutaire
- s’éloigner et ne plus avoir aucun contact avec lui car lui infliger à votre tour des attaques ferait de vous également un pervers narcissique.

Bibliographie indicative
Jean-Charles Bouchoux, Les pervers narcissiques Qui sont-ils? Comment fonctionnent-ils? Comment leur échapper?, Eyrolles, 2013.
Isabelle Nazare-Aga,
Manipulateurs sont parmi nous, éditions de l’Homme, 1997.

© Michel Bizet, 2019

The profile of a narcissistic pervert

The manipulators or narcissistic perverts are everywhere. In a couple, at work, in a family : it can be a spouse, a friend, a relative, a boss, a family member ... They seem friendly and adorable, but they are rather reserved; they have everything to please everyone with their charm and flattery. However, the contact with these people can be devastating due to the toxic nature of their relationship to other’s malaise, guilt and worthlessness are the most alarming symptoms of such attendance. These people with this pathology have one goal : by crushing our personality, they feel superior. But which are the characteristics of such a toxic person ?

First of all, the narcissist pervert is never wrong. The recurring phrase " I 'm never wrong " or " I'm always right " is an undeniable indication of that type of personality. At the same time, the narcissist pervert seeks at any cost to avoid conflicts in order to always give the best image of himself and to not ever reveal his guiltiness, he has to put the blame on someone else.

We could mention the term " split personality " for this kind of personality disorder. Indeed, the narcissist pervert never conveys impulses of fear having to undergo deep emotional suffering. To get rid of guiltiness , through " projective identification ", rejects the blame on the other and passes for the victim, for those who suffer because of the things he suffered by his spouse, friend, relatives etc and always keeps the best outdoor image of him.

But the best weapon of the narcissist pervert is the speech ; diverted, bypassed, abused. Thus, language is the use of privileged instrument manipulator not only to feel control over others, but also to develop indefinitely.

In this sense, the narcissist pervert has another more devastating tool : he must belittle the other to develop as the term of narcissistic implies an excessive love that you have for yourself. He tries to collect beautiful objects or maintain relationships with very attractive people in a purely evil purpose : to give the impression that it is very important. He thus acquires a power and importance on others because his victim, lowered, guilt-ridden and controlled seems to be completely disturbed in his entourage.

The " disturbed " victim must also be isolated for better control. If the victim remains in the grip of the narcissistic pervert for too long, it’s very difficult to become aware of the abnormal situation and has difficulties to break the link of this perverse subordination that he was inflicted.

However, the ephemeral nature of power over the victim is a source of anxiety for the narcissistic pervert who tries at all costs to devalue further his victim and blame him, lest he would be abandoned.
Finally, the best way to achieve his ends, it’s diversion : by using a third person (or people around him), he began to denigrate his victim by protecting and keeping together the best outdoor picture of him.
In short, to get out of his grip, we can use several boards that renowned psychologists and psychoanalysts are agreeing on the following points:

- reconnect with your loved ones explaining events
- stop justifying yourself even in front of everyone because the narcissist pervert narcissist always feels in a strong position
- dare to hate him because that mourning can be salutary
- stay away from him and don’t have any contact with him because attacking him would turn you also to a narcissistic pervert.


Indicative bibliography
Jean-Charles Bouchoux, Les pervers narcissiques Qui sont-ils? Comment fonctionnent-ils? Comment leur échapper?, Eyrolles, 2013.
Isabelle Nazare-Aga,
Manipulateurs sont parmi nous, éditions de l’Homme, 1997.

© Michel Bizet, 2019

Το προφίλ ενός διαστροφικού ναρκισσιστή

Διαστροφικούς ναρκισσιστές (διεστραμμένους νάρκισσους) ή ενίοτε εκμεταλλευτές, θα βρεις παντού. Σε μια σχέση, στην εργασία, στην οικογένεια: μπορεί να είναι κι ο/η σύζυγός σου, ο φίλος σου ή η φίλη σου, ένας συγγενής, ένα αφεντικό, ένα μακρινό μέλος της οικογένειας...

Φαίνονται εκ πρώτης όψης φιλικοί κι αξιολάτρευτοι, αλλά θα έλεγα ότι είναι περισσότερο κλειστοί τύποι απ’ ό,τι θέλουν να δείχνουν. Διαθέτουν τα πάντα για να σε ευχαριστήσουν με τη γοητεία και την κολακεία τους. Ωστόσο, η επαφή με αυτούς τους ανθρώπους μπορεί να αποβεί καταστροφική λόγω της τοξικότητάς τους. Δυσφορία, ενοχή κι υποβιβασμός είναι τα πιο ανησυχητικά συμπτώματα μιας τέτοιας συναναστροφής. Οι άνθρωποι με αυτή την παθολογία έχουν ένα στόχο: τη σύνθλιψη της προσωπικότητάς σου ώστε να αισθανθούν ανώτεροι. Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά ενός τέτοιου τοξικού ατόμου;

Πρώτα απ’ όλα, ο διαστροφικός ναρκισσιστής δεν κάνει ποτέ λάθη. Η επαναλαμβανόμενη φράση «δεν κάνω ποτέ λάθος» ή «έχω πάντα δίκιο» είναι μια αδιαμφισβήτητη ένδειξη αυτού του τύπου προσωπικότητας. Ταυτόχρονα, ο διαστροφικός ναρκισσιστής επιδιώκει πάση θυσία να αποφεύγονται οι συγκρούσεις ώστε να δίνει πάντα την καλύτερη εικόνα του εαυτό του και προκειμένου να μην αποκαλύπτει ποτέ την ενοχή του, ρίχνει το φταίξιμο πάντοτε σε κάποιον άλλο.

Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε στο μη δόκιμο πλέον όρο διχασμένη προσωπικότητα γι’ αυτό το είδος διαταραχής της προσωπικότητας. Πράγματι, ο διαστροφικός ναρκισσιστής δεν καταπιέζει ποτέ τις παρορμήσεις του από φόβο μην υποβληθεί σε βαθύ συναισθηματικό πόνο. Για να απαλλαγεί απ’ την ενοχή, μεταφέρει το φταίξιμο σε κάποιον άλλο και περνάει ο ίδιος για το θύμα. Με αυτό το τέχνασμα που ονομάζεται προβολική ταύτιση, ενώ υποφέρει εξαιτίας των πραγμάτων που υπέστη απ’ το/τη σύζυγο, το φίλο, το συγγενή κλπ, κρατά πάντα την καλύτερη εξωτερική εικόνα του εαυτού του.

Αλλά το καλύτερο όπλο του διαστροφικού ναρκισσιστή είναι ο λόγος, διαστρεβλωμένος και κακοποιημένος. Με αυτόν τον τρόπο, η γλώσσα χρησιμεύει ως εργαλείο, όχι μόνο για να έχει την εντύπωση του ελέγχου και της εξουσίας πάνω στον άλλους, αλλά και για να αισθάνεται ανώτερος επ’ αόριστο.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο διαστροφικός ναρκισσιστής έχει κι ένα άλλο πιο καταστροφικό εργαλείο: πρέπει να υποτιμά τον άλλον προκειμένου να αισθάνεται ανώτερος, καθώς η έννοια του ναρκισσισμού υποδηλώνει την υπερβολική αγάπη που έχει για τον εαυτό του. Προσπαθεί να συλλέξει όμορφα αντικείμενα ή διατηρεί σχέσεις με πολύ ελκυστικά άτομα με ένα αμιγώς διεστραμμένο σκοπό: να δώσει την εντύπωση ότι είναι πολύ σημαντικός. Αποκτά έτσι δύναμη κι αξία απέναντι στους άλλους, επειδή το θύμα του, εξευτελισμένο, γεμάτο ενοχές και πλήρως ελεγχόμενο, φαίνεται να είναι εντελώς διαταραγμένο ψυχικά, υπό την κυριαρχία όμως του διαστροφικού ναρκισσιστή.

Το φαινομενικά διαταραγμένο θύμα του διαστροφικού ναρκισσιστή πρέπει επίσης να απομονωθεί για να μπορεί να ελεγχθεί καλύτερα. Αν το θύμα παραμείνει στο έλεος του διαστροφικού ναρκισσιστή για πάρα πολύ καιρό, θα του είναι πολύ δύσκολο να συνειδητοποιήσει την ανώμαλη κατάσταση και θα έχει δυσκολίες να λύσει τα δεσμά αυτής της διεστραμμένης υποτέλειας που του είχε επιβληθεί.
Ωστόσο, η εφήμερη φύση της εξουσίας πάνω στο θύμα είναι πηγή άγχους για το διαστροφικό ναρκισσιστή που προσπαθεί πάση θυσία να υποτιμήσει περαιτέρω το θύμα του και να το κατηγορήσει, από φόβο μήπως εγκαταλειφθεί.

Τέλος, ο καλύτερος τρόπος για να επιτύχει τον σκοπό του, είναι ο αντιπερισπασμός: χρησιμοποιώντας ένα τρίτο πρόσωπο (ή τα άτομα γύρω του), αρχίζει να δυσφημεί το θύμα του, προστατεύοντας και διατηρώντας έτσι την καλύτερη εξωτερική του εικόνα.
Προκειμένου να ξεφύγεις απ’ την κυριαρχία του, ακολούθησε τις παρακάτω συμβουλές, στις οποίες ψυχαναλυτές και ψυχολόγοι συγκλίνουμε ομόφωνα:

– Επανασυνδέσου με αγαπημένα σου πρόσωπα εξηγώντας τους τα γεγονότα.
– Σταμάτησε να δικαιολογείς διαρκώς τον εαυτό σου, ακόμη και μπροστά σε όλους, επειδή ο διαστροφικός ναρκισσιστής αισθάνεται ότι είναι πάντα σε θέση ισχύος.
– Τόλμησε να τον μισήσεις γιατί αυτό το πένθος μπορεί να είναι σωτήριο.
– Κράτησε τις αποστάσεις σου και μην έχεις καμία επαφή μαζί του, γιατί ενδεχόμενα αντίποινα από μεριά σου, θα σε μετέτρεπε αυτομάτως κι εσένα σε ένα διαστροφικό ναρκισσιστή.

Ενδεικτική βιβλιογραφία
Jean-Charles Bouchoux,
Les pervers narcissiques Qui sont-ils? Comment fonctionnent-ils ? Comment leur échapper ?, Eyrolles, 2013.
Isabelle Nazare-Aga,
Manipulateurs sont parmi nous, éditions de l’Homme, 1997.

© Michel Bizet, 2019

Confidentialité et cookies : ce site utilise des cookies. En continuant à naviguer sur ce site, vous acceptez que nous en utilisions.
Pour en savoir plus, y compris sur la façon de contrôler les cookies, reportez-vous à ce qui suit :
Politique relative aux cookies.