Michel Bizet

Psychanalyste - Conseiller en santé mentale

Μεταβατικές σχέσεις

«Νόμιζα ότι ποτέ δε θα μου συμβεί, ότι συμβαίνει μόνο στις άλλες, αλλά φαίνεται πως μπλέχτηκα σε μια σχέση-τσιρότο, μια σχέση-παυσίπονο, που μοναδικός της σκοπός είναι να απαλύνω τους πόνους του πριν να προχωρήσει στην επόμενη», μου εξομολογείται μια μέρα η Άννα*. «Νιώθω εντελώς ηλίθιος! Κάθε φορά τυγχάνει να βρίσκομαι σε μεταβατικές σχέσεις με τις γυναίκες. Φαίνεται δεν τις καλύπτω όσο θα ήθελαν», παραπονιέται ο Μάρκος*.

Αντιλαμβανόμενος το μεγάλο θέμα των μεταβατικών αυτών σχέσεων που θίγουν η Άννα κι ο Μάρκος, θέλησα να μιλήσω για το είδος αυτών των σχέσεων που βασανίζουν πολλούς ανθρώπους στις μέρες μας, να εξηγήσω σε τι ακριβώς συνίστανται και γιατί απαντώνται τόσο συχνά. Τώρα, αν από μόνες τους αυτές οι σχέσεις αποτελούν πρόβλημα, θα χρειαστεί να το διερευνήσουμε μακροπρόθεσμα και σφαιρικά, πράγμα το οποίο δεν είναι εφικτό να γίνει με γενικότητες κι εντελώς επιφανειακά εδώ. Γι’ αυτό το λόγο, θα περιοριστώ σε κάποιες διαπιστώσεις κι από ‘κει και πέρα τα συμπεράσματα, δικά σας...

Πρώτα από όλα, χρειάζεται να αποσαφηνιστεί οπωσδήποτε η έννοια των μεταβατικών αυτών σχέσεων. Στον κύκλο της ζωής μας, φαίνεται να δημιουργούμε κι ένα κύκλο ανθρωπίνων σχέσεων. Κάποιες από αυτές φιλικές, κάποιες από αυτές ερωτικές, όλες πάντως οι σχέσεις κάνουν έναν κύκλο, όπως αυτόν της ζωής. Μεγαλώνουν, ωριμάζουν κι είτε πεθαίνουν μαζί μας είτε τις «σκοτώνουμε» εμείς, διαλύοντάς τες από επιλογή.

Υπάρχουν, λοιπόν, στις ερωτικές σχέσεις, πολλές κατηγορίες: οι εφηβικές, οι σχέσεις του κεραυνοβόλου έρωτα, οι σχέσεις του πρώτου φιλιού ή της πρώτης ερωτικής επαφής, οι σχέσεις της μίας νύχτας, οι σχέσεις «μα, καλά τι σκεφτόμουν», οι σχέσεις WTF κι η λίστα μπορεί να είναι ατελείωτη. Οι μεταβατικές σχέσεις, που κατά πως φαίνεται όλοι μας έχουμε γνωρίσει είτε βιώνοντας μια είτε ακούγοντας την ιστορία κάποιου δικού μας ανθρώπου, μας αφορούν όλους.

Πρόκειται για σχέσεις στις οποίες μπλέχτηκε κάποιος είτε από επιλογή είτε εν αγνοία του κι ουσιαστικά χρησιμεύουν σαν γέφυρα για να περάσει στον επόμενο. Άλλοτε θα ακούσουμε για σχέσεις-τσιρότο που μόνο τους σκοπό έχουν να καλύψουν και κουκουλώσουν τον πόνο ενός χωρισμού κι άλλοτε για σχέσεις-παυσίπονο που σκοπό τους έχουν να σταματήσουν τον πόνο του χωρισμού. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι πάντοτε το ίδιο: δυσφορία, αίσθημα ανικανοποίητου, κατάθλιψη. Όσοι έχουν βρεθεί σε τέτοιες σχέσεις αντιλαμβάνονται πολύ περισσότερα, όπως κι αισθάνονται πολύ περισσότερα από αυτά, σε κάθε περίπτωση, όμως, αναρωτιούνται «γιατί εγώ;».

Μακάρι να είχα μια απάντηση σε αυτή την ερώτηση που να μπορεί να τους ικανοποιεί όλους, αλλά δεν έχω. Είναι, όμως, αποδεδειγμένο ότι οι σχέσεις αυτές είναι απαραίτητες, ασχέτως με ποιο τρόπο και για ποιο λόγο ένας άνθρωπος βρίσκεται εμπλεκόμενος. Και θα εξηγήσω με απλά λόγια γιατί θεωρώ ότι είναι απαραίτητες κι απ’ τις δύο μεριές των εμπλεκομένων.

Αφενός, η επιθυμία του ενός να ξεπεράσει τον προηγούμενο κι ο πόθος του άλλου να δώσει φροντίδα σε έναν άνθρωπο που εκείνη τη στιγμή το έχει ανάγκη περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο. Αφετέρου, η παντελής έλλειψη αυτοπεποίθησης του ενός να συσχετιστεί άμεσα με κάποιον άνθρωπο σε μακροπρόθεσμη σχέση κι η ανάγκη του άλλου να βρεθεί σε μια σχέση, οποιαδήποτε σχέση, αρκεί να είναι σε σχέση για ασφάλεια. Άλλες φορές πάλι, ο ένας απλά νομίζει ότι ερωτεύεται ξανά ενώ ουσιαστικά προσπαθεί να ερωτευτεί –ανεπιτυχώς όμως– κι ο άλλος απλά «τσιμπάει» και πέφτει στα δίχτυα ενός ψευδούς έρωτα δίχως αύριο.

Τα παραδείγματα είναι ανεξάντλητα κι οι αναλύσεις ακόμα πιο πολύπλοκες. Αυτό είναι απόλυτα λογικό απ’ τη στιγμή που οι ίδιες οι ανθρώπινες σχέσεις είναι πολυποίκιλες και πολύπλοκες, οπότε φαίνεται να αδυνατεί οποιαδήποτε μελέτη ή άρθρο να καλύψει όλες τις πτυχές. Αρκούμαστε, λοιπόν, σε κάποια βασικά χαρακτηριστικά και κοινώς αποδεκτά απ’ την πλειοψηφία για να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ανεξαρτήτως των αιτιών που οδηγούν κάποιους ανθρώπους σε μεταβατικές σχέσεις, αυτές είναι πλούσιες σε εμπειρίες.

Απ’ τη μία μεριά εκείνος που έχει βρεθεί σε μια τέτοια σχέση εν αγνοία του καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για να γνωρίσει τον άλλο που αγωνίζεται να ξεπεράσει τον προηγούμενο. Μαθαίνει πώς να μην είναι εγωιστής, πώς να νοιάζεται περισσότερο για τον άλλο, πώς να προσπαθεί όλο και περισσότερο για να κερδίσει τον άλλο. Ο αλτρουισμός που χαρακτηρίζει αυτές τις σχέσεις ενισχύουν τη δυναμική ενός ατόμου αν και βέβαια η δυναμική της σχέσης χωλαίνει. Η μονόπλευρη ατέρμονη προσπάθεια του ενός ενδυναμώνει και τους δύο ψυχικά, είτε το αντιλαμβάνονται συνειδητά είτε όχι. Το όφελος κατά συνέπεια δεν άπτεται μόνο της εμπειρίας στις σχέσεις και στη ζωή, αλλά στη δυναμική και τη θετική ενέργεια που επιφέρει στη ζωή του καθενός μια τέτοια σχέση.

Ωστόσο, υπάρχει κι ο αντίποδας, αυτός του πόνου και της οδύνης που αφήνει πίσω μια μεταβατική σχέση, άλλοτε συνειδητά κι άλλοτε ασυνείδητα. Αναμφίβολα μεγάλο και σημαντικό θέμα για να καταπιαστώ εδώ και με αυτό εκτενώς, μιας και στόχος μου ήταν να θίξω την αναγκαιότητα των μεταβατικών σχέσεων.

Αντιλαμβάνομαι ότι αυτό που ταλανίζει τους περισσότερους που επικοινωνούν μαζί μου είναι η διαχείριση του πόνου γι’ αυτό και για να τους καθησυχάσω, επαναλαμβάνω ότι κάθε σχέση είναι μοναδική κι οποιαδήποτε γενίκευση δε βοηθάει. Χρειάζεται ειδική μεταχείριση κι ατομική θεραπεία εφόσον το επιθυμούν προκειμένου να ενδυναμωθούν ώστε να μην εμπλακούν σε μεταβατική σχέση επαναλαμβανόμενες φορές.

* Τα ονόματα έχουν τροποποιηθεί.

© Michel Bizet, 2019

Confidentialité et cookies : ce site utilise des cookies. En continuant à naviguer sur ce site, vous acceptez que nous en utilisions.
Pour en savoir plus, y compris sur la façon de contrôler les cookies, reportez-vous à ce qui suit :
Politique relative aux cookies.